शैक्षणिक
सोशल मीडियाचा अतिवापर घातक -…यांचे प्रतिपादन
न्यूजसेवा
कोपरगाव (प्रतिनिधी)
“वर्तमान युग हे सोशल मीडिया आणि टेक्नॉलॉजीचे असले तरीही तरुणांनी त्याचा अतिवापर टाळला पाहिजे.कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा शेवटी वाईटच असून त्याच्या अतिरेकामुळे विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आणि सामाजिक जीवनावर परिणाम होऊ शकत असल्याचे प्रतिपादन सावित्रीबाई फुले ज्ञानदीप प्रतिष्ठानच्या अध्यक्ष संगीता मालकर यांनी एका कार्यक्रमात बोलताना केले आहे.
“महिला मुळात कमजोर नाहीत.समाजाने त्यांना कमजोर समजण्याची मानसिकता बदलण्याची गरज आहे.पितृसत्ताक समाज व्यवस्थेमुळे महिलांच्या प्रगतीमध्ये मर्यादा येतात.विद्यार्थिनींनी आपले विचार मोकळेपणाने व्यक्त करावेत.स्वतःचे निर्णय स्वतः घ्यावेत.राजमाता जिजाऊ,अहिल्याबाई होळकर,सावित्रीबाई फुले आणि रमाबाई यांसारख्या कर्तृत्ववान महिलांना आदर्श मानून मार्गक्रमण करावे”-डॉ.विजय ठाणगे,प्राचार्य,के.जे.सोमैया महाविद्यालय,कोपरगाव.
सोशल मीडियाचे मानसिक आरोग्यावर सकारात्मक आणि नकारात्मक दोन्ही परिणाम होऊ शकतात.सोशल मीडियामुळे तुम्हाला मित्र आणि कामाच्या ठिकाणी असलेल्या लोकांशी संपर्क साधायला,महत्त्वाच्या विषयांवर जागरूकता निर्माण करायला आणि समवयस्कांचा आधार मिळवायला मदत होत असली तरी,त्याचा अतिवापर तुमच्या मानसिक आरोग्यावर आणि आनंदावर परिणाम करू शकतो.सोशल मीडियाच्या अतिवापरामुळे अपुरेपणाची,असमाधानाची आणि एकाकीपणाची भावना निर्माण होऊ शकते,तसेच नैराश्य,चिंता आणि तणावाची लक्षणे अधिकच गंभीर होऊ शकतात.अशी निरीक्षणे समोर आली असल्याने या पार्श्वभूमीवर कोपरगाव येथील के.जे.सोमैया महाविद्यालयात सबलीकरण कक्ष अंतर्गत ‘महिला सुरक्षितता’ विषयावर आयोजित विशेष व्याख्यान आयोजित केले होते त्यावेळी त्या बोलत होत्या.सदर कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी अध्यक्षस्थानी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ.विजय ठाणगे होते.
सदर प्रसंगी महिला सबलीकरण कक्षाच्या प्रमुख डॉ.नीता शिंदे,सदस्य डॉ.सुरेखा भिंगारदिवे,प्रा.ऋतुजा कदम यासह विज्ञान,वाणिज्य,बी.कॉम.सी.ए.आदी शाखांच्या बहुसंख्य विद्यार्थिनी उपस्थित होत्या.
त्यावेळीपुढे बोलताना त्या म्हणाल्या की,”काहीतरी गमावण्याची भीती तुम्हाला दिवसभर फेसबुक,एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) टिकटॉक,स्नॅपचॅट आणि इन्स्टाग्राम यांसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर वारंवार परत जाण्यास प्रवृत्त करू शकते.सतत येणारे अलर्ट्स आणि नोटिफिकेशन्स तुमच्या एकाग्रतेवर आणि लक्ष केंद्रित करण्यावर विपरीत परिणाम करू शकतात,तुमच्या झोपेत व्यत्यय आणू शकतात आणि तुम्हाला तुमच्या फोनचे गुलाम बनवू शकतात.जुगाराचे व्यसन किंवा अमली पदार्थ व दारूच्या व्यसनाप्रमाणेच,सोशल मीडियाच्या वापरामुळे मानसिक लालसा निर्माण होऊ शकते.जेव्हा तुम्हाला एखाद्या पोस्टवर लाईक,शेअर किंवा अनुकूल प्रतिक्रिया मिळते,तेव्हा मेंदूमध्ये डोपामाइन नावाचे रसायन स्रवते.हे तेच ‘बक्षीस’ देणारे रसायन आहे, जे उदाहरणार्थ,स्लॉट मशीनवर जिंकल्यावर किंवा सिगारेट पेटवल्यावर स्रवते.तुम्हाला जितके जास्त बक्षीस मिळते,तितका जास्त वेळ तुम्हाला सोशल मीडियावर घालवावासा वाटतो,जरी त्यामुळे तुमच्या आयुष्याच्या इतर पैलूंना हानी पोहोचत असली तरी.आपल्यापैकी अनेकांना सोशल मीडियाचा वापर ‘आधार’ म्हणून करण्याची सवय असते.जेव्हा कधी आपण सामाजिक परिस्थितीत असतो आणि आपल्याला चिंता,अवघडलेपण किंवा एकटेपणा जाणवतो,तेव्हा आपण आपल्या फोनकडे वळतो आणि सोशल मीडियावर लॉग इन करतो.पण यामुळे आपण आणखीनच एकाकी पडतो,आणि एक नकारात्मक,स्व-चालू चक्र सुरू होत असल्याचा इशारा त्यांनी शेवटी दिला आहे.
यावेळी महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ.विजय ठाणगे म्हणाले की,”महिला मुळात कमजोर नाहीत.समाजाने त्यांना कमजोर समजण्याची मानसिकता बदलण्याची गरज आहे.पितृसत्ताक समाज व्यवस्थेमुळे महिलांच्या प्रगतीमध्ये मर्यादा येतात.विद्यार्थिनींनी आपले विचार मोकळेपणाने व्यक्त करावेत.स्वतःचे निर्णय स्वतः घ्यावेत.राजमाता जिजाऊ,अहिल्याबाई होळकर,सावित्रीबाई फुले आणि रमाबाई यांसारख्या कर्तृत्ववान महिलांना आदर्श मानून मार्गक्रमण करावे,तरच महिला सक्षमीकरणाची संकल्पना प्रत्यक्षात येईल”असे आवाहन त्यांनी शेवटी केले आहे.
या कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक डॉ.नीता शिंदे यांनी केले तर प्रा.ऋतुजा कदम यांनी सूत्रसंचालन केले तर प्रा.हर्षदा पेडणेकर,प्रा.सोनाली आव्हाड,प्रा.जयश्री खंडीझोड यांनी कार्यक्रमाच्या यशस्वीतेसाठी परिश्रम घेतले शेवटी सदस्य डॉ.सुरेखा भिंगारदिवे यांनी उपस्थितांचे आभार मानले आहे.
